وقتی حادثه آتش‌سوزی در طبقات بالای یک ساختمان اتفاق می‌افتد، تجهیزات معمول آتش‌نشانی همیشه نمی‌توانند دسترسی مناسبی به محل حریق ایجاد کنند. ارتفاع زیاد، محدودیت دسترسی از داخل ساختمان و دشواری رساندن تجهیزات اطفا به طبقات بالا باعث می‌شود استفاده از ماشین آتش نشانی مجهز به بوم تلسکوپی در چنین شرایطی اهمیت زیادی پیدا کند. این خودروها با استفاده از بوم‌های هیدرولیکی یا تلسکوپی امکان دسترسی به ارتفاعات و انتقال آب و فوم به نقاط مرتفع را فراهم می‌کنند و به همین دلیل یکی از تجهیزات تخصصی برای مقابله با حریق در ساختمان‌های بلند محسوب می‌شوند. ماشین آتش نشانی بوم‌دار علاوه بر سیستم اطفای حریق، از یک سازه بوم با قابلیت حرکت و چرخش استفاده می‌کند که می‌تواند تجهیزات پاشش را به ارتفاع مورد نظر برساند. این قابلیت به نیروهای آتش‌نشانی اجازه می‌دهد در شرایطی که دسترسی مستقیم به محل حریق دشوار است، عملیات اطفا را از بیرون ساختمان و با فاصله مناسب انجام دهند. در ادامه با سنگین کار صنعت همراه باشید.
چرا خودرو آتش نشانی بوم‌دار برای ساختمان‌های بلند اهمیت دارد؟
خودروی مجهز به بوم تلسکوپی سنگین کار صنعت با استفاده از شاسی Mercedes Benz 3351 با پیکربندی 6×4، موتور 510 اسب بخار، سیستم پایش 360 درجه، مانیتور پرقدرت، مخزن آب 9000 لیتری و بوم با ارتفاع عملکردی 15 متر طراحی شده است. مجموعه این تجهیزات، خودرو را به یک پلتفرم تخصصی برای عملیات اطفای حریق در ارتفاع بلند و محیط‌های صنعتی و ساختمانی تبدیل می‌کند.
یکی از چالش‌های اصلی در عملیات اطفای حریق ساختمان‌های بلند، رساندن ماده اطفایی به ارتفاع مناسب است. نیروهای آتش‌نشانی ممکن است بتوانند از طریق راه‌پله یا آسانسور خود را به طبقات مختلف برسانند، اما در شرایطی که حریق گسترده باشد یا مسیرهای دسترسی داخلی مسدود شده باشند، عملیات از بیرون ساختمان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
در چنین شرایطی، خودرو آتش نشانی مجهز به بوم تلسکوپی می‌تواند نقش مهمی در ایجاد دسترسی از خارج ساختمان داشته باشد. بوم خودرو امکان قرارگیری تجهیزات پاشش در ارتفاع و زاویه مناسب را فراهم می‌کند و مانیتور نصب‌شده روی آن می‌تواند آب یا فوم را مستقیماً به سمت محدوده حریق هدایت کند.
البته ارتفاع عملکردی هر خودرو با مدل دیگر متفاوت است و هنگام خرید باید مشخص شود که بوم خودرو تا چه ارتفاعی امکان دسترسی دارد. در مدل موردنظر سنگین‌کار صنعت، ارتفاع عملکردی بوم 15 متر است که باید متناسب با ارتفاع ساختمان و نوع مأموریت موردنظر ارزیابی شود.
مشخصات شاسی و سیستم حرکتی خودرو
پایه اصلی این خودرو آتش نشانی بوم‌دار شاسی Mercedes Benz 3351 6×4 است که برای نصب تجهیزات سنگین و تحمل وزن مجموعه اطفای حریق طراحی شده است. موتور این خودرو توان 510 اسب بخار دارد و قدرت موتور باید علاوه بر جابه‌جایی خود خودرو، توان لازم برای عملکرد تجهیزات و حمل مخازن و سامانه‌های تخصصی را نیز تأمین کند.
انتخاب شاسی در خودروهای بوم‌دار اهمیت زیادی دارد؛ زیرا وزن بوم، مخزن آب، پمپ، مانیتور و تجهیزات جانبی باید با ظرفیت شاسی و سیستم تعلیق هماهنگ باشد. در نتیجه، هنگام خرید ماشین آتش نشانی بوم‌دار نمی‌توان فقط ارتفاع بوم یا قدرت مانیتور را بررسی کرد و مشخصات شاسی نیز باید به‌عنوان یکی از اجزای اصلی پیکربندی خودرو مورد توجه قرار گیرد.
بوم تلسکوپی با ارتفاع عملکردی 15 متر
مهم‌ترین بخش این خودرو، بوم تلسکوپی آن است که امکان رساندن تجهیزات اطفای حریق به ارتفاع را فراهم می‌کند. بوم این مدل دارای ارتفاع عملکردی 15 متر است و قابلیت چرخش افقی 360 درجه را دارد. همچنین حرکت عمودی بوم تا 90 درجه امکان تغییر موقعیت تجهیزات را در محدوده عملیاتی فراهم می‌کند.
برای حفظ پایداری خودرو هنگام استقرار بوم، دو عدد جک تعادل در نظر گرفته شده است. استفاده صحیح از جک‌های تعادل اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در زمان بازشدن و قرارگیری بوم در موقعیت عملیاتی، مرکز جرم مجموعه تغییر می‌کند و خودرو باید از پایداری کافی برخوردار باشد.
قابلیت چرخش 360 درجه بوم نیز به اپراتور اجازه می‌دهد بدون نیاز به تغییر موقعیت کلی خودرو، محدوده وسیع‌تری را پوشش دهد. این ویژگی در محیط‌های شهری و صنعتی که امکان جابه‌جایی خودرو محدود است، اهمیت ویژه‌ای دارد.
مانیتور آتش نشانی با قابلیت پاشش فوگ و جت
مانیتور یکی از مهم‌ترین تجهیزات اطفای حریق در این خودرو آتش نشانی مجهز به بوم تلسکوپی است. مانیتور مورد استفاده از برند TFT آمریکا بوده و ظرفیت پاشش آن بین 6000 تا 7600 لیتر در دقیقه اعلام شده است.
این مانیتور امکان پاشش آب در دو حالت فوگ و جت را دارد. حالت جت برای ایجاد جریان متمرکز و برد بالاتر کاربرد دارد، در حالی که حالت فوگ آب را به ذرات ریزتر تبدیل کرده و می‌تواند برای شرایطی که نیاز به پوشش گسترده‌تر یا کاهش حرارت وجود دارد مورد استفاده قرار گیرد.
یکی از ویژگی‌های مهم این سیستم، کنترل کاملاً اتوماتیک و کنترل از راه دور مانیتور است. در نتیجه اپراتور می‌تواند بدون قرار گرفتن در نزدیکی کانون حریق، جهت و نحوه پاشش را کنترل کند.
قدرت پاشش آب این مانیتور تا 90 متر اعلام شده است. البته برد واقعی پاشش به عواملی مانند فشار، نوع نازل، شرایط محیطی و نحوه تنظیم سیستم بستگی دارد و در عملیات واقعی باید بر اساس شرایط فنی سیستم ارزیابی شود.
سیستم پایش 360 درجه و دوربین Full HD
یکی از چالش‌های استفاده از خودروهای بوم‌دار، کنترل دقیق موقعیت بوم و محیط اطراف خودرو است. برای افزایش دید اپراتور، این خودرو به سیستم پایش دوربین 360 درجه مجهز شده است.
همچنین یک دوربین Full HD روی مانیتور آتش‌نشانی در نظر گرفته شده که امکان مشاهده بهتر محدوده عملیات را برای اپراتور فراهم می‌کند. ترکیب این سیستم با کنترل از راه دور مانیتور باعث می‌شود اپراتور اطلاعات بیشتری از محیط و محل قرارگیری تجهیزات در اختیار داشته باشد.
وجود سیستم‌های تصویری در خودروهای تخصصی آتش‌نشانی به‌خصوص در شرایطی که دود، حرارت یا موانع محیطی دید مستقیم را محدود می‌کنند، می‌تواند به کنترل دقیق‌تر عملیات کمک کند.
مخزن آب 9000 لیتری با بدنه GRP
این خودرو به مخزن آب با ظرفیت 9000 لیتر مجهز است. جنس مخزن از GRP بوده و برای نگهداری حجم قابل‌توجهی از آب مورد استفاده در عملیات اطفای حریق طراحی شده است.
ظرفیت مخزن باید در کنار دبی پمپ و ظرفیت مانیتور بررسی شود. در این خودرو، پمپ آب ظرفیت بالایی دارد و بنابراین مخزن باید بتواند نیاز سیستم اطفا را برای مدت مناسب تأمین کند.
استفاده از مخزن GRP نیز یکی از ویژگی‌های ساختاری این مدل محسوب می‌شود و مشخصات آن باید با توجه به شرایط پروژه، وزن نهایی خودرو و الزامات عملیاتی بررسی شود.
سیستم فوم و پمپ Trident-USA
در کنار سیستم آب، این خودرو به سامانه تخصصی فوم نیز مجهز شده است. پمپ فوم از برند Trident-USA بوده و ظرفیت آن 455 لیتر در دقیقه است. راه‌اندازی این پمپ توسط یک موتور دیزل مجزا انجام می‌شود.
موتور دیزل مورد استفاده برای پمپ فوم از برند Yanmar ژاپن است که به‌صورت مستقل وظیفه تأمین توان مورد نیاز این بخش را بر عهده دارد.
سیستم بالانسر و تناسب فوم نیز از برند Trident-USA است. این سامانه نقش مهمی در تنظیم نسبت مناسب فوم و آب در فرآیند تولید محلول اطفایی دارد و عملکرد صحیح آن برای استفاده مؤثر از سیستم کف‌پاش اهمیت زیادی دارد.
سیستم لوله‌کشی استنلس استیل 316
یکی دیگر از مشخصات این ماشین آتش نشانی صنعتی و بوم‌دار، استفاده از سیستم لوله‌کشی از جنس استنلس استیل 316 است. انتخاب جنس لوله‌کشی در خودروهای آتش‌نشانی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا این خطوط به‌صورت مداوم با آب، محلول‌های فوم و فشار کاری بالا در ارتباط هستند.
استفاده از استنلس استیل 316 می‌تواند مقاومت سیستم لوله‌کشی را در برابر خوردگی افزایش دهد و به دوام بیشتر اجزای انتقال ماده اطفایی کمک کند.
پمپ آب Ziegler آلمان با ظرفیت 8000 لیتر در دقیقه
سیستم پمپاژ آب این خودرو از پمپ Ziegler آلمان استفاده می‌کند. ظرفیت پمپ آب 8000 لیتر در دقیقه است و سیستم بر اساس استاندارد EN 1028 ارائه شده است.
راه‌اندازی پمپ توسط Engine Flywheel PTO انجام می‌شود. این روش انتقال توان، امکان استفاده از توان موتور خودرو برای به‌کارگیری سیستم پمپاژ را فراهم می‌کند.
پمپ دارای سیستم پرایمینگ اتوماتیک است که فرآیند آماده‌سازی پمپ برای مکش و انتقال آب را ساده‌تر می‌کند. وجود سیستم پرایمینگ اتوماتیک در خودروهای آتش‌نشانی باعث می‌شود اپراتور بتواند سیستم پمپاژ را با سرعت و سهولت بیشتری وارد مدار عملیاتی کند.
ورودی‌ها و خروجی‌های سیستم آب و فوم
سیستم پمپاژ این خودرو دارای سه ورودی آب پنج اینچی در قسمت انتهایی است. همچنین برای خروجی آب و فوم، در هر طرف خودرو دو خروجی 2.5 اینچی در نظر گرفته شده است.
این آرایش باعث می‌شود امکان اتصال تجهیزات مختلف آبرسانی و شیلنگ‌های آتش‌نشانی به سیستم وجود داشته باشد و انعطاف‌پذیری بیشتری در عملیات ایجاد شود.
کنترل سیستم نیز از طریق دو کنترل پنل در دو طرف خودرو انجام می‌شود. وجود پنل‌های کنترلی در دو طرف خودرو امکان دسترسی بهتر اپراتور به تجهیزات را در موقعیت‌های مختلف فراهم می‌کند.
خودرو بوم‌دار برای چه ساختمان‌هایی مناسب است؟
انتخاب ماشین آتش نشانی مجهز به بوم تلسکوپی باید بر اساس ارتفاع ساختمان و نیاز واقعی عملیات انجام شود. مدلی که ارتفاع عملکردی بوم آن 15 متر است، برای پروژه‌هایی مناسب است که محدوده عملیاتی مورد نیاز آن‌ها با این ارتفاع همخوانی داشته باشد.
در ساختمان‌های مرتفع‌تر، باید پیش از خرید مشخص شود که ارتفاع عملیاتی بوم، موقعیت نصب مانیتور، زاویه حرکت و برد پاشش برای رسیدن به نقاط موردنظر کافی است یا خیر. بنابراین عبارت «مناسب ساختمان‌های بلند» به این معنا نیست که هر خودروی بوم‌دار برای هر ارتفاعی مناسب است؛ بلکه ارتفاع ساختمان و مشخصات فنی بوم باید با یکدیگر تطبیق داده شوند.
این نوع خودرو علاوه بر ساختمان‌های مرتفع، می‌تواند در برخی مجتمع‌های صنعتی، انبارها، کارخانه‌ها، سوله‌های بزرگ و پروژه‌های زیرساختی نیز کاربرد داشته باشد؛ به‌خصوص زمانی که دسترسی به نقاط مرتفع یا دور از دسترس از طریق تجهیزات زمینی معمول دشوار باشد.
هنگام خرید خودرو آتش نشانی بوم‌دار به چه نکاتی توجه کنیم؟
در زمان خرید خودرو آتش نشانی مجهز به بوم تلسکوپی، ارتفاع بوم تنها یکی از معیارهای انتخاب است. ابتدا باید مشخص شود خودرو برای چه نوع ساختمان یا محیطی استفاده خواهد شد و چه ارتفاع و برد عملیاتی مورد نیاز است.
پس از آن، مشخصات شاسی، ظرفیت موتور، ظرفیت مخزن آب، توان پمپ، ظرفیت مانیتور، برد پاشش، سیستم فوم، محدوده چرخش بوم و سیستم‌های تثبیت‌کننده باید بررسی شوند.
پایداری خودرو نیز اهمیت بسیار زیادی دارد. وجود جک‌های تعادل، مشخصات شاسی و نحوه استقرار بوم باید متناسب با وزن و ابعاد مجموعه باشد. همچنین سیستم کنترل بوم و مانیتور باید امکان کنترل دقیق تجهیزات را در اختیار اپراتور قرار دهد.
در نهایت، استانداردهای مورد استفاده برای پمپ و تجهیزات اطفای حریق نیز باید بررسی شود. برای مثال، پمپ آب این مدل بر اساس EN 1028 ارائه شده است.
جمع‌بندی
ماشین آتش نشانی مجهز به بوم تلسکوپی یکی از راهکارهای تخصصی برای عملیات اطفای حریق در ارتفاع است و می‌تواند در ساختمان‌های بلند، مجتمع‌های صنعتی، کارخانه‌ها و سایر محیط‌هایی که دسترسی به نقاط مرتفع دشوار است، مورد استفاده قرار گیرد. مدل ارائه‌شده توسط سنگین‌کار صنعت با شاسی Mercedes Benz 3351 6×4، موتور 510 اسب بخار، بوم با ارتفاع عملکردی 15 متر، چرخش افقی 360 درجه، دو جک تعادل و مانیتور TFT آمریکا با ظرفیت 6000 تا 7600 لیتر در دقیقه تجهیز شده است. امکان پاشش فوگ و جت، کنترل اتوماتیک و از راه دور و برد پاشش آب تا 90 متر نیز از دیگر مشخصات مهم سیستم اطفای آن است. در بخش تأمین آب، این خودرو از مخزن 9000 لیتری GRP و پمپ Ziegler آلمان با ظرفیت 8000 لیتر در دقیقه استفاده می‌کند. سیستم فوم نیز با پمپ Trident-USA، موتور دیزل Yanmar ژاپن و سیستم بالانسر و تناسب Trident-USA تجهیز شده است. استفاده از لوله‌کشی استنلس استیل 316، سیستم پرایمینگ اتوماتیک، دوربین 360 درجه و دوربین Full HD روی مانیتور نیز مجموعه تجهیزات این خودرو را کامل‌تر می‌کند. در نتیجه، برای خرید ماشین آتش نشانی بوم‌دار بهتر است به جای تمرکز صرف بر قیمت یا ارتفاع بوم، مجموعه مشخصات فنی خودرو شامل شاسی، پمپ، مانیتور، ظرفیت مخزن، سیستم فوم، پایداری بوم و تجهیزات کنترلی بررسی شود تا خودرو با نیاز واقعی پروژه و ارتفاع موردنظر هماهنگ باشد.
